Na een periode van drie maanden weer terug in Nederland. Terug in het land waar de politie fluitend van zijn fiets afstapt om een verkeersbord recht te zetten. Het land waar er niet getoeterd wordt als je stopt voor een rood stoplicht en waar de honden hun behoefte kunnen doen op gras in plaats van op de straattegels.

Mis ik Istanbul? Onwijs. Wat ik mis? Dat getoeter, de chaos, de drukte, het wachten op een bus terwijl je niet weet wanneer die gaat komen. De verrassingen, het onverwachte en het geheimzinnige van Istanbul. Maar ik mis vooral de Turken daar. Ik weet dat er veel Nederlanders zijn die na een weekje Marmaris denken: “Wat zijn die Turken anders daar!” Ik geef ze gelijk. In Istanbul, een stad met ruim achttien miljoen inwoners, leven de Turken op een andere manier.

Geen Turken zoals in Nederland die zich alleen maar bezig houden met andersmans dochters. ‘Ik zag laatst de dochter van die en die met een jongen lopen’. Want in Istanbul kun je als jongedame met acht jongemannen op straat lopen en dan worden ze gewoon gezien als vrienden.

Geen Turken zoals in Nederland die je komen vragen of je wel goed wijs bent omdat je met een hond loopt. ‘Dat is toch haram! Hoe durf je!? Ben je dan geen moslim?’ Want in Istanbul lopen er duizenden Turken met een hond. En anders krijgen de straathonden wel een aai over hun bol en een stuk brood. De Islam heeft een andere betekenis. En anders geloof je toch gewoon helemaal niet? Het maakt allemaal geen flikker uit.

Geen Turken zoals in Nederland die je raar aankijken als je met een groene panty loopt omdat het niet past bij hun normen en waarden. Want in Istanbul zie je Turken die er voor hebben gekozen om als langharige skater, gothic, tattooliefhebber, piercingliefhebber, ik-heb-schijt-aan-hoe-jij-over-me-denkt-liefhebber door het leven te gaan. En ze verbergen hun levenswijze niet voor de ouders. Ze lopen zoals ze zijn met hun ouders door de stad en er is wederzijds respect.

Zijn alle Turken in Nederland zoals ik het beschrijf? Nee gelukkig niet. Maar grotendeels wel, ben ik bang. En ik neem afstand van ze. Heb ik al jaren terug gedaan, maar nu spreek ik het uit. Ik leef mijn leven hier niet zoals de Turken hier van me verwachten. Noem me verrader, noem me rebels, of noem me gewoon ruimdenkend. Mag je zelf weten. In Nederland ben ik een Nederlander en in Turkije ben ik een Turk. Omdat daar het Turks zijn menselijker is.

En de Turken hier die het niet met mee eens zijn? Dan boek je maar een ticket naar Istanbul. Dan zie je hoe de echte Turk leeft.

“Jullie lopen al de hele ochtend gevaar!!” Riep de buurvrouw nadat ik slapend de voordeur had opgedaan. “Horen jullie dan niet dat jullie waterleiding lekt? Jullie lopen al de hele ochtend groot gevaar! Ik hoor jullie waterleiding lekken en jullie leven op de begane grond en als je die niet héél snel laat maken, staat jullie huis onder water meid! Schiet eens op, kom op, word wakker en bel iemand!!”.

Ik wist niet wat ik hoorde. Ik sliep nog half en het leek zelfs alsof ik nog aan het dromen was. Ik zag Titanic taferelen voor mij ogen. Dat het huis overliep met water en ik mijn huisgenoten moest redden en moest happen naar adem. Ik bedankte de buurvrouw en smeed de deur dicht. Ik hoorde haar nog steeds schreeuwen: “Schiet je wel op, jullie zijn in gevaar, bel een loodgieter!!” Ik wist niet hoe snel ik op zoek moest naar die waterleiding. Of bedoelde ze waterpijp? Wat is het verschil? Wat is leiding in het Turks? Paniek! Ondertussen keek ik naar de vloer, op zoek naar water. We waren immers in groot gevaar en we lagen nog allemaal te slapen zonder dat we iets doorhadden!

Waar zitten waterleidingen in hemelsnaam in Turkse huizen? Al zoekend probeer ik mijn huisgenoten wakker te schreeuwen.

En daar was die dan. De gesprongen waterleiding. Ik had hem gevonden. En er kwamen letterlijk een paar druppels uit! Niet eens! Het zou minimaal driehonderd jaar duren voordat mijn badkamer een klein beetje natte vloer zou krijgen. Dit kon het niet zijn, er moest iets anders aan de hand zijn. Ik ging op zoek naar iets anders, maar nee, dat was het gewoon! Ik had een near death experience door een paar druppeltjes water.

Mijn Turkse huisgenote kwam langzaam naar me toe lopen en vroeg of ik oké was, blijkbaar zag ik er bleekjes uit. Ik vertelde wat de buurvrouw allemaal had verteld en en mijn huisgenote zei op volledig koele wijze: “Er leven zeventig miljoen mensen in dit land Suna, er lekt wel eens vaker een waterleiding. Ze weet dat je er wat aan gaat doen als ze zo dramatisch doet. Anders laat je het lekken gaan, tot het écht een keer een probleem wordt. Zo gaat dat hier. Ik bel de loodgieter wel. Watch and learn”.

“Ja hallo, we hebben een groot probleem. Onze waterleiding lekt en als het nog een paar uur zo doorgaat, dan hebben we binnen een paar uur liters water in huis. We wonen namelijk op de benedenverdieping en dit is extreem gevaarlijk. Kunt u meteen langskomen? Hier moet meteen iets aan gedaan worden”.

Binnen tien minuten stond de loodgieter voor de deur!

“Dat die loodgieter niet boos op je werd dat je hem hebt gebeld voor een paar druppels”.

“Hij weet hoe het systeem hier werkt Suna. Je moet vechten voor je plek. Op momenten waarvan jij vindt dat ik niet ethisch bezig ben, ben ik blij dat ik mijn zaken heb geregeld. Iemand anders gaat het in ieder geval niet voor je regelen”.

“En die mensen die dan écht een loodgieter nodig hebben?”

“Suna, zo gaat het zelfs met ambulances, laat staan loodgieters”.

Die woorden hakten er bij mij wel in. Ik had de energie niet om na te denken hoe zo’n probleem in Turkije dan opgelost zou moeten worden. Of je past je aan of je krijgt niks voor elkaar in dit land. Geen ruimte voor naïviteit.

Vanochtend op het Taksimplein, stapten er drie jongens uit een bus. Terwijl ze druk in gesprek waren, trok een meneer die een paar meter verder op liep, hun aandacht. Hij liep met een doedelzak in zijn hand. Het leek of ze alle drie aan het zelfde dachten en twijfelden geen seconde. Ze liepen op hem af en vroegen of hij op zijn doedelzak wilde spelen.

Voordat ik het wist stonden de drie jongens hand in hand hun folklore uit te voeren. Het was meteen duidelijk dat ze uit het Zwarte Zee gebied kwamen, waarvan de dans erg snel is en de schouders en voeten op een manier bewegen wat gezien kan worden als kunst. De man met de doedelzak was helemaal in zijn element en de jongens begonnen er nog bij te zingen. Er kwamen mensen om de jongens heen staan, er gingen er een paar mee dansen en binnen een paar minuten hadden ze een spontaan feestje georganiseerd, wat ongeveer een kwartier heeft mogen duren. Een van de jongens keek tijdens het dansen op zijn horloge. “Jongens we moeten gaan, onze les begint zo, we zijn te laat!” Rugzakken werden opgeraapt en weg waren ze.

Ze luisteren hier niet alleen naar muziek, ze leven het ook. Maakt niet uit hoe rot, gefrustreerd of moe ze zich voelen, voor het dansen maken ze tijd. De tijd maakt ook niet uit. Als je bent gaan stappen en je loopt om drie uur ‘s nachts met je vrienden (alleen moet je dat niet doen) op Istiklal, zie je altijd in een hoekje een oude man zitten die op een klein houten viool speelt, wat ook afkomstig is uit het Zwarte Zee gebied en waarop de zelfde snelle dans wordt gedanst. Dan zie je hele groepen met elkaar dansen zonder de ander te kennen. Dan heb je al gefeest met je vrienden, maar op weg naar huis, dans je nog met een groep van vijftig alsof je op een Turks bruiloft bent, en je loopt verder naar huis.

Helaas is dat niet het enige wat je ziet op Istiklal. Terwijl de jongeren aan het dansen zijn op traditioneel muziek, zit een paar meter verderop een twaalf jarige jongen op zijn blokfluit te spelen, kom je een oud omaatje tegen die op een stukje karton zit en haar hand uitsteekt en lopen de zwerfhonden langs die op zoek zijn naar voedsel. Dat is Istiklal.

Maar toch, om positief te eindigen, geeft het mij als Nederlandse Turk, een goed gevoel om de Turkse cultuur van zo dichtbij mee te maken. Het is eigenlijk een heel gezellig cultuur. Zang, dans, lekker eten..
Misschien is het ook een manier voor ze om alle stress te vergeten. Als de frustraties van het volk ook zouden minderen, dan kun je in dit land nergens meer heimwee naar hebben.

“Hey lieverdje van me, hoe is het met je schatje?”

“Ja, goed hoor, hoe is het met jou?”

Je zou denken dat dit een gesprek is tussen twee goede vriendinnen, maar nee. Twee volwassen, stoere Turkse kerels groeten elkaar op deze manier. Meestal gaan deze liefkozende woorden gepaard met twee zoentjes. Op Istiklal lopen mannen arm in arm op straat en vinden het absoluut niet erg om een arm over de schouder te gooien. Op zich heeft dat wel iets en misschien kunnen de mannen in Nederland daar wel wat van leren. In Nederland laten de mannen hun vriendschap blijken met woorden zoals “Hey ouwe! Hoe istie nou?”. En als die ouwe geluk heeft, krijgt hij een hand geschud.

De Turkse mannen hier komen bij mij vrouwelijk over. Terwijl ze toch een behoorlijk temperament hebben. Zodra ze boos zijn schelden ze er op los en dan is het alles behalve vrouwvriendelijk. Het zijn haantjes en concurreren graag. Maar die zelfde mannen die elkaar aan het uitdagen zijn om stoer over te komen, staan in de MANGO met een strak outfit en een sjaaltje, lingerie op te vouwen voor een zakcentje, zonder zich er voor te schamen. Het zijn twee uitersten. Met meerdere dingen zoals in dit land trouwens. Misschien is Turkije gewoon het land van uitersten. Geen ruimte voor balans.

Vanochtend liep ik op Istiklal, de meest populaire winkelstraat in Taksim. Het begon te regenen en voordat ik het wist stonden en links en rechts verkopers “Paraplu’s! Paraplu’s! Voor slechts vijf lira!” Waar ze zo snel vandaan kwamen, weet ik nog steeds niet. Al stormt het op Istiklal, er lopen altijd mensen.

Het is bijna niet mogelijk om niet met een vrolijk gezicht te lopen op Istiklal; leuke winkels, luid muziek, alle soorten mensen die je snel kunt bekijken. De sfeer is er gewoon om van te genieten. Totdat ik opeens in de verte een vrouw hoorde schreeuwen. Je hebt vast wel eens je kleine teen tegen je tafelpoot gestoten en het gevoel gehad dat je voet van je been zou af vallen en het wilde uitschreeuwen. Hou dat gevoel vast. En stel voor dat je tien keer tegen dezelfde tafelpoot aanstoot…zo hard schreeuwde ze.

“IK BEN HET ZAT! IK BEN DIT LAND ZAT! IK WERK ME DE TERING VOOR NIETS! IK BEN KAPOT! HEB GEEN RUG MEER, GEEN KNIEËN MEER! WAT KRIJG IK ER VOOR TERUG? NIKS! HOERENJONGEN ZIJN HET ALLEMAAL!”

Terwijl ze dit meerdere keren met wilde handgebaren herhaalde, liep ze door de mensen heen. Tegen wie ze het had? Weet ik niet. Het zette een meneer die achter me liep in ieder geval aan het denken. “Ze heeft verdomme gelijk” zei hij.

Ik schudde het van me af en liep rustig verder. Tien minuten later liep er een jongeman langs die aan het bellen was. Schreeuwend riep hij: “NEE verdomme! Nee! Ik heb die papieren al een keer opgestuurd. Het is niet mijn fout dat jullie het zijn kwijt geraakt! Ik ben er dagen mee bezig geweest! Ik ben het zat! Ik wil godverdomme een baan!” Hij hing de telefoon op en er begon een scheldtirade waarbij opnieuw de moeders en de nodige ezels niet werden bespaard.

Op de een of andere manier trekken de Turken hier zich niet zoveel aan van de mensen om zich heen. Overal in Istanbul zie je twee werelden. Hoe makkelijk er een vijfsterren hotel gebouwd kan worden naast een vuilnisbelt, net zo makkelijk lopen er gefrustreerde mensen die het moeilijk hebben, in de mooiste winkelstraten van de stad.